جامعة المصطفی العالمیة (مجتمع آموزش عالی قرآن و حدیث) کد پستی: 64391-37191 تلفن معاونت پژوهش: 02537110535 ایمیل مجله:mhp.journals@miu.ac.ir مطالعات حدیث پژوهی 10 19 2025 10 23 موانع و آسیب های صبر پیشگی از منظر قرآن، روایات و روانشناسی موانع و آسیب های صبر پیشگی از منظر قرآن، روایات و روانشناسی 2 27 10975 FA خالد حسین دانشجوی دکتری اهلبیت شناسی، جامعه المصطفی العالمیه شجاعت علی دانش پژوه دکتری جریان های کلامی معاصر اسلام، جامعه المصطفی العالمیه Journal Article 2025 11 07 صبر پیشگی به عنوان یکی از فضایل کلیدی در زندگی انسانی، نقش محوری در دستیابی به آرامش روانی و تعالی معنوی ایفا می‌کند. با این حال، عوامل متعددی از جمله باورهای نادرست و آسیب‌های اخلاقی، مانع از تحقق این صفت می‌شوند. قرآن کریم به عنوان منبع هدایت، علاوه بر تبیین علل سازنده صبر، به آسیب‌شناسی آن پرداخته و موانع را برجسته می‌سازد. از منظر روانشناسی نیز، این موانع با پدیده‌هایی چون اضطراب، افسردگی و عدم رضایت مرتبط هستند. عدم توجه به این موانع، منجر به بی‌ثباتی عاطفی، کاهش انگیزه و اختلالات روانی در افراد می‌گردد، که در جوامع اسلامی معاصر، با چالش‌های مدرن مانند فشارهای اقتصادی و اجتماعی تشدید می‌شود. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و تحلیل موانع و آسیب‌های صبر پیشگی از دو منظر قرآن و روانشناسی است. به طور خاص، موانع بینشی (مانند کفر، ترس و منفی‌نگری) و اخلاقی (مانند عجله، گناه و حسد) بررسی شده تا راهکارهای ترکیبی برای تقویت صبر ارائه گردد. این مطالعه کیفی و توصیفی-تحلیلی است. داده‌ها از منابع اولیه قرآنی و روایی گردآوری شده و با دیدگاه‌های روانشناختی مقایسه و تحلیل گردیده است. نتایج تحقیق حاکی است که موانع بینشی شامل کفر و شرک (مانع شناخت حقایق)، ترس از مرگ (ناشی از دلبستگی دنیوی و جهالت)، ترس از فقر و آینده (عامل اضطراب مزمن)، منفی‌نگری (ایجاد افسردگی) و مقایسه صعودی در مادیات (حسرت و نارضایتی) است. موانع اخلاقی نیز عجله (شتابزدگی غریزی)، گناه (اضطراب وجدان)، حرص (عدم قناعت)، ناامیدی (فقدان انگیزه)، خشم (دلسردی) و حسد (رنج مداوم) را در بر می‌گیرد. نتایج نشان می‌دهد که ادغام دیدگاه قرآنی (تأکید بر فطرت توحیدی و توبه) با روانشناسی (کنترل استرس و نگرش مثبت) می‌تواند صبر را تقویت کند. http://mhp.journals.miu.ac.ir/article_10975_2303aec7995ba66d9b052e9624c02285.pdf